Лианетта Сырбыкай: Ушуда хүлер медальдың эдилекчизи

Февраль айның эгезинде Томск хоорайга Сибирь федералдыг округтуң Ушу талазы-биле бирги чери дээш “Амыдыралда спорт-биле” деп спортчу маргылдаа (ушу-таолу чанцюань) болуп эрткен. Аңаа Тываның адын бистиң командавыс төлептиг тудуп, тиилекчилер одуруунче чоргаар кирген, хүлер медальдың эдилекчизи Лианетта Сырбыккай үшкү черни ээлээн. Ол 2017, 2018 чылдарда төрүттүнген назылыг уругларның категориязынга киришкен. Лианетта Сырбыккай — Кызыл кожууннуң Сукпак суурнуң “Колосок” уруглар садының школаже белеткел бөлүүнүң кижизиттирикчизи. Ол — 6 харлыг. Бичии спортчу уруг Кызыл хоорайда “Алмас” спорт клубта тренер Айыжы Радионович Иргиттиң удуртулгазы-биле, барык бир чыл чедип, секцияже барып турар. Лианетта Сырбыккай: - Ушу секциязынче мени ада-ием чедиргени дыка солун, эки. Сибирь маргылдаазы деп чүвениң утказын билбейн турган мен, оон башкым тайылбырлап берген. Бажыңымдан дыка ырак черже ачам болгаш башкым-биле маргылдаалап чорааным дыка солун болган. Томск хоорайга чораан бис. Маргылдаада мен ышкаш келген улус болгаш улуг улус дыка хөй болган. Меңээ коргунчуг болбаан, девидевээн мен. Тренер башкымның чугаазын дыңнап тургаш, медальды алдым. Кажан тиилекчилерге шаңналдар берип эгелээрге, шупту деңге туруп алган бис. Медаль алыр мен деп билип турган мен. Ушуга ийи катап киришкен мен. Ийи дугаарында медаль албаан мен. Ол дээш мунгарап, ыглап база турдум. Ачам, башкым база шупту мени көгүдүп, оожургадып турган. Шупту шаңналдарны чедип алыр деп бодаар болза, ам-даа эки өөренир, авам, ачам, башкымның чугаазын дыңнаар, чалгаа болбас, кызымак болур деп билдим. Медаль алганымга дыка амырап турар мен. Авазы Марта Борбак-ооловна: - Уруувус Лианетта алыс боду черле чажындан тура-ла, шимченгир кижи. Ынчангаш спортка сонуургалы кандыг ирги дээш бир хевирниң секциязынче киирип, чедирип көөр-дүр деп шиитпирлээн турган бис. Шалыпкын, кашпагай кижи секцияга энергиязын үндүрүп, бодунуң сонуургалын тып алзын дээш, “Алмас” спорт клубка шенеп чедирген бис. Эрткен чылын чазын киирип каан бис, бо чылын ам бир чыл чедип турары ол-дур. Ол бир дугаар хүнүнден эгелээш, уруувус спортчу ушу маргылдаазын дыка сонуургаан, олчаан үспейн барып турар. Чайга чедир баргаш, оон күзүн улаштыр барып эгелээн. Тренеривис Айыжы Радионович Лианеттаны мактап, шыырак дээрзин онзалааш, баштай Тыва иштинге маргылдаага киржирин, оон түңнелдерин көрүп тургаш, республикадан дашкаар маргылдааларга киржир дугайында дыңнаткан турган. Тренер башкының шак ол медээзи биске дыка өөрүнчүг болган, ынчангаш уруувусту улам-на деткип, белеткенип эгелээн бис. Баштайгы киришкен маргылдааларынга эки көргүзүглерин көргүзүп, үре-түңнелдиг болуп, Тывадан дашкаар маргылдаалаар дээш аъттаныпкан улус, ачазы катай чорупкан. Уруувустуң тиилекчилер аразынче кирип, медаль алганынга канчаар-даа аажок улуг өөрүшкү болганынга чоргаарланыр бис. Ооң сонуургалын моон-даа соңгаар деткиир бис. Бо чаа 6 харлыг тургаш, спортчу шыгжамырында 3 медаль бар, ол дээрге дыка улуг чедиишкин, чоргаарал деп санаар бис. Тренери Айыжы Радионович Иргит: - Лианетта клубка келгеш, бир дугаар ушу кичээлинге-ле бодун дыка эки кылдыр көргүскен. Бичии хирезинде дыка тура-соруктуг, чедиишкиннерже чүткүлдүг деп көрдүм. Башкызының чугаазын кичээнгейлиг дыңнаар, шупту шимчээшкиннерни, ылаңгыя холдар, чудурук, адыштарның шимчээшкиннерин дыка дүрген шиңгээдип, ооң соонда буттарының күжүн көргүзүп, кончуг эптии-биле, башкының көргүскенин тода катаптаан. Оон кичээл соонда, идепкейлии аажок “Ам кажан кээр мен” — деп айтырган кижи, эмин эрттир чаптаан бис. “Мен ам чүгле ушу баар мен” деп чугаазы ол болган. Сукпак суурдан кээп турар болгаш, черле кичээл үспес, субботаларда ыяап-ла кээр, шупту өөренир ужурлуг шимчээшкиннерни өөренип алыр, дыка кызымак, кашпагай кижи. Шак ол кызымаа-биле, баштай клубтуң деңнелинге маргылдаага киришкеш, ооң соонда республика чергелиг киржип, арга-дуржулгазы-биле Сибирь деңнелиниң маргылдаазынга киржирин чаалап алган. Сибирь федералдыг округтуң маргылдаазынга бодунуң назы-хары үези уруглар аразынга шыырак удурланыкчыларлыг болза-даа, бодунуң өөренип шиңгээдип алган 16 комплекстиг кезээн көргүзүп, 7-8 харлыг уруглар аразынга үшкү черге төлептиг болуп, хүлер медальды чаалап алган. Лианеттаның ушу спортчу хевирге сонуургалын тып алганынга аажок өөрүүр-дүр мен. Чедиишкиннериниң эгези салдынган болгаш, ам-даа бурунгаар болуп, оон-даа хөй тиилелгелер удаа-дараа болур болзун деп өөреникчимге күзеп каайн. Автордан: “Кижи болуру – чажындан, аът болуру — кулунундан” деп үлегер домак материалдың маадырынга дыка тааржыр болду. Шынап-ла, кара чажындан тура, чедиишкиннер, тиилелгелер чедип ап эгелээрге, келир үеде оон-даа бедиктерже орук ажык болур. Чаптанчыг спортчу кысчыгаш Лианеттаны магадап, ооң шудургу кызымаан, быжыг туруштуун кайгадым. Алыс бичиизинден эгелээш, күзел-соруун чедип, бодунуң сонуургалын тып, турум болганы — ада-иезиниң деткимчези, ынакшылы болгаш харыысалгазы. Бичии Лианеттага изиг байырывыс чедирип, ам-даа тиилелгелер, чедиишкиннер хөй болзун деп күзеп каалыңар! Валерия Конгар белеткээн Чуруктарны хуу архивтен алган