Тензин Сат — бичии хуурак

Тубтен Шедруб Линг хүрээде чаштарга буддисчи өөредиге төвү ажыттынган. Ону Тываның Чазааның болгаш Күжүгет Шойгу аттыг культура фондузунуң деткимчези-биле тургускан. Республиканың аңгы-аңгы булуңнарындан бичии хуурактар ында төвүт дыл болгаш буддизм­ниң кол-кол үндезин өөредиглерин шиңгээдир дээш, чедип келген. «Сылдысчыгаш» солуннуң корреспондентизи бичии хуурак Тензин Сат-биле чу­гаалашкан. - Бодуңнуң дугайында бичии таныштырып көрем. - Мени Тензин дээр. Ам 8 харлыг мен. Кызыл хоорайның 5 дугаар гимназиязында 2 «а» класста өөренип турар мен. Тубтен Шедруб Линг хүрээде хуурак кылдыр база өөренип турар мен. Хүрээде өөренип эгелээнимден бээр март айда 1 чыл болур. - Чүге хүрээге өөренир деп бодап алдың? Аңаа өөренирге, солун-дур бе? - Бо үеге чедир алфавитти, ажык үннерни, немелде үннерни өөренип алдым, төвүт дыл кырында бижээн сөзүглелдерни номчуптар апарган мен. Хүрээде ки­чээлдер суббота санында болур, авам-биле кээп тур мен. Кичээл бүрүзүн видеода бижиттирип ап тур бис, оон бажыңга баргаш, катаптаарынга белен болур. Чогум берге эвес, чүге дизе мен дөрт харлыымда-ла хуурак кылдыр өөренир күзелим бар. Ачам Тываның Камбы-ламазы Джамбел Лодойнуң (Апыш-оол Саттың) соон истеп, буддизмни шилип алган мен. Ынчангаш сарыг шажынга хамаарышкан өөредилге меңээ билдингир, ону чииги-биле сагыш-сеткилимден хүлээп ап турар мен. Хүрээге өөренири дыка солун, күзелдиим-биле кичээлдерже барып тур мен. Чаңгыс-даа кичээл үспедим. Хүрээ тургустунган соонда, чыгган бирги бөлүкте өөренип кирген болгаш, бирги хуурактарның санында кирген мен. - Школада кандыг эртемнерге ынак сен? Оон өске кандыг сонуургалдарың бар? - Школада сан кичээлинге ынак мен. Оон ыңай школа болгаш хүрээден аңгыда, шыдыраа бөлгүмүнче барып тур мен. Кызылдың немелде өөредилге төвүнде англи дыл бөлгүмү база. Оон ыңай «Гроссмейстер» деп шыдыраа клуву барып тур мен. Беш харлыымдан эгелээш, «Олимп» спортчу клубта «Кога» дзюдо клувунда тренировкалап турар мен. - Кады төрээн акыларың, угбаларың бар бе? Оларның дугайында чугаалап көрем. - Ийи кады төрээн угбам бар. Угбаларым-биле бот-боттарывысты хүндүлежир, эптиг-найыралдыг бис. Бажың ажылдарын үлежип алгаш кылыр бис, оон ава­выс­ка дузалажыр бис. - Эштериң кымнарыл? - Шуут дыка чоок эштерим ховар, ынчалза-даа шуптузу-биле найыралдыг болгаш, эштеримге дузалажырын кызыдар мен. - Чаш турган күзелдериң ам өскерилген бе? - Черле хуурак болур күзелдиг турдум, ол ам-даа өскерилбээн. Ол хевээр буддихмниң өөредилгелерин шиңгээдип, лама болур сорулгам бар. Ону хөй чылдар ишти өөренгеш чедип алыр деп билир мен. Кезээде ачам ышкаш болурун күзээр мен. «Тенизнниң аажы-чаңы аажок оожум, томаанныг кижи, кээргээчел, дузааргак, улуг улусту дыка хүндүлээр. Улуг кижиниң угаан-бодалы ышкаш. Эки-багай чүүлдерни ылгап билир. Ооң хүн бүрүзү шактан шакче бижиттинген. Дыка чурумнуг, бичии-даа озалдаарынга ынак эвес. Шупту чүве график езугаар шактан шакче болурун негээр. Школаже бир дугаарында кирер, ынчангаш 7.30 шак турда клазынче кирген турар. Черле чаш кижи болгаш, ойнаарынга ынак, хостуг үелеринде телефонга-даа ойнагылаар. Эртен эрте школаже үнер, дүъштеки чем соонда немелде кичээлдер, бөлгүмнерже чоруп каар бис. Ол бүгү кичээлдер чүгле ооң сонуургалдарының аайы-биле шилиттинген, ону үзүп болбас. Бир эвес ол ынчаар шиит­пирлээн болза, шак-ла ынчаар болур. Кежээ бажыңга келгеш, онаалгазын кылыр, оон 21:00 шакта удуп чыдыптар» — деп, Тензинниң дугайында авазы Камила Сат чугаалаан. Мира КОНГУЛ-ООЛ очулдурган. Өг-бүлениң архивинден чуруктар