(үш харга чедир уругларга)
Бичии чаш назын дээрге – уругнуң, чуртталгазында чугула үе! 2-3 харлыг уруглар долгандыр турар делегей-биле таныжып, улуг улус-биле харылзааны тургузуп алган, ынчангаш оларны че билбес чаштар деп санап болбас.Амыдыралдың бо үези сонуургалдың идекпейлиг нептерээни, чаа мергежилдерни шингээдип алыры-биле онзаланып турар. Ада-иелер бодунуң ээлчээнде, бичии ажы-төлду кижизидеринге бедик харысаалгалыг, хамаарылгалыг болур ужурлуг.
Бичии уруглар даштыкы делегей-биле харылзааны тургузуп, чамдык угаан-медерел мергежилдерин чедип алырын кызып турар. Бо үе улуг сонуургалды оттуруп угаанныг чогаадыкчы ажыл-чорудулганың эгезин демдеглеп турар. Уруг-биле кылыр ажылды -боданырын, сактып алырын, чугаазын сайзырадыр, сөс курлавырын делгемчидери, моториканы сайзырадыр кылдыр тургузары чугула. Шупту кижизидилгелиг оюннарны чоокшулады чангыс үеде, уруг сергек хей-аъды эки турда эрттирер ужурлуг. Олар 10-15 минутадан хөй эвес үргүлчүлээр ужурлуг, чүге дизе бичии уругларга үр үеде чаңгыс ажылга кичээнгейни угландырары берге.
2-3 харлыг уругларга дараазында өөредиглиг оюннарны болгаш ажылдарны кылып болур:
Шулуктер өөренири (разучивание стихотворений): Улустун тоолдарын, бодуун шулуктерин номчуурунга бо назын эң-не таарымчалыг. Уругларнын хөй кезии оларны шээжилеп алырлар.
Шыдамык катаптаашкын болгаш ойнаар хевири өөрениринге дузалаар.
Хевирлерни болгаш өңнерни өөренири(изучение форм и цветов): Оюн үезинде болгаш даштыгаа агаарлап турар үеде ада-иелер долгандыр турар чүүлдерни көргүзүп, адап, оларнын хевирлерин болгаш өңнерин онзалап көргүзер ужурлуг. Уруг оларны эки ылгап, аттарын сактып алырынга дузалаар.
Чурулга: Чурук дээрге моториканың сайзыралынга чугула чада болгаш чогаадыкчы боданыышкынны оттурар. Чурулга хевирни болгаш өңну шын хүлээп алырынга чугула дузалыг.
Лепка: Скульптура кылыры нарын моториканың сайзыралынга база дузалаар, ол мергежил эки сайзырап турар тудум, уругнуң чугаа-домаан сайзырадыыры болгаш шингээдип алыр эки болур.
Саналга: Чаш назынында санаашкынның эге билиглерин таныштырарынга эң-не таарымчалыг үе. Агаарлаашкын болгаш оюннар үезинде уругга чүвелерниң болгаш ойнаарактарның санын оожум аайтырып, саннарны аас-биле чугаалаар, ынчан олар дүрген санап өөрениринге дузалаар.
Хөгжүмнү дыңнаары. Бичии уруглар хөгжүмнү болгаш ырыларны дыңнаарынга ынак. Олар янзы-бүрү сагыш-сеткилди оттурар. Уругларның ыры чыындыларын дыңнаары азы хөгжүмнүг киноларны, мультфильмнерни көөру ажыктыг болгаш тааржыыр.
Шимченгир оюннар: Бо назылыг уругларга чыып алган күжүн чидирери биле янзы-буру шимченгир оюннар херек. Бо оюннарны даштыгаа ойнаарга эки. Ол чүгле уругнун кадыкшылын экижидер эвес, а оларның координациязын, хайгааралга алыр аргаларын болгаш бодалдарын сайзырадыр.
Дараазында сүмелерни номчуп, практика кырынга ажыглаарын сүмеледим, хүндүлүг ада-иелер!
Ада-иенин ынакшылы, шыдамыын, ёзулуг сагыш човаашкыны кадык, угаанныг болгаш чогаадыкчы кижини кижизидеринге дузалаар!
Артышмаа Хомушку,
Ак-Довурак хоорайның «Дюймовочка»
уруглар садының кижизидикчи башкызы.
Авторнуң чуруктары
