Уругларның ночулгага сонуургалын эрте чажындан чаңчыктырар болза эки.
— Номну садып берип тургаш, чараш дерилгезин, солун утка-шынарын көруп тургаш шилип бериңер.
— Номну номчуп берип тургаш, эң-не солун кезээнге доктаап туруптуңар (чай чогуңарны сылдаглап болур), ынчан ол база сонуургап номчутуна бээр чадавас.
— Номчаан чүүлдү сайгарып, сактып тургаш, кайы хире утказын билип алганын хынап, айтырыглардан салыңар.
— Бодуңарның бичии чорааш, номчуп турган номнарыңарны сактып чугаалап, уругларыңарның номчаан ному биле деңнеп коруңер.
— Номчаан номуңар дугайында бажыңга сайгарылгадан чорудуңар.
— Номчаан чүүлүн ойнап көргүзүп, тоолдуң маадырларының ужуралдарын улаштыр чогаадып база болур. Чижээ: Борбак-Далган Дилгиден дезип чорупкаш, Улуга ужуражы берген дир оо…
— Номчаан чүүлүн сактып чуруурун кызыдар (ол маадыр кандыг хевирлиг бооп болурул дээн ышкаш).
— Номчаан номунуң утказынга дөмей амыдыралдан чижектерни киирип болур.
— Номга үндүрген кино болгаш мультфильмнер бар болза, ону дөмейлеп сайгарып болур.
— Уруг немелде чүүл номчуурундан ойталаар болза, оон сонуургаан номун номчуп бериңер, ынчан ол өөрүүр.
— Өг-бүлеге кежээки номчулганы чаңчылчыдар. Оочурлап номчуурун чедип алыр, баштай уруг боду, оон ачазы, авазы, оон база уруг номчуур.
— Бир эвес уруг кежээки үеде кады номчулганы сонуургай берген, ынчалза-даа боду номчуурундан ойталаар болза мерген арганы ажыглаар. Номнуң эң солун кезээнге келгеш, номчулганы үзүптүңер, дараазында кежээ «чай чок болуп» улаштыр номчуурун уругга дагзыр, оон чүү болганын чугаалап бээрин дилеңер.
— Дүрген номчуурун эвес, а номчуп тургаш, сөстерни шын адап, аянныг номчуп база утказын билип турарын чедип алыр ужурлуг бис. Утказын чугааладып, айтырыг салып тургаш, номчаан чүүлүн кады сайгарыңар.
— Онаалга кылып эгелээрде, номчулгадан эгелээни дээре, ынчалза-даа уругну дыка номчулга-биле аартатпаңар, бирги классчыга 8-10 минута дээш оон-даа улаштыр узадыр.
— Номчуттунарынга эптиг үени шилип алыңар, оон ынак теледамчыдылгазының үезинде ном номчуурунче чыгаваңар.
— Сонуургал-биле номчутуна берген болза, ону чардыктырбаңар.
— Назы-хар аайы-биле чажындан тура номну белекке бээрин чедип алыңар.
— Библиотекаларже кады үнүүшкүнден кылып, номдан шилижип бериңер.
— Номга камныг болурунга чаңчыктырыңар.
— Сонуургаан чогаалчыларның номун садып берип, хуу библиотекалыг болурунга дузалажыңар.
Орлан-кыс Ооржак,
Ак-Довурак хоорайның «Дюймовочка» уруглар садының кижизидикчи башкы.
Авторнуң чуруктары
